|
Кириш сөз
Дүйнө жүзүндөгү компьютерлердин 85%-де
Windows операциондук системалары орнотулган. Ошондуктан,
бул изилдөө Windows операциондук системаларына
карата жасалган. Келечекте автор кеңири белгилүү,
акысыз таркатылуучу жана ачык стандарт болгон Linux
операциондук системаларын анализдөөнү максат
кылып койгон. Windows-тун альтернативасы болгон Linux
операциондук системасынын колдонуучуларынын саны 5%-тин тегерегин
түзөт.
Кандайдыр бир тилди операциондук системасынын деңгээлинде
колдоо төмөнкү талаптардын аткарылышын
талап кылат:
1. Операциондук система бул тилдин бардык символдорун камтыган
кодировканы колдошу.
2. Операциондук система бул символдорду көргөзүүнү
камыз кылган
шрифттерди колдошу.
3. Ошол тилдин символдорун жазууну камсыз кылуу.
4. Тилдин кодировкасы жана шрифттери менен туура иштей ала турган
программалардын болушу.
Мындан ары анализ жогоруда келтирилген талаптар боюнча жүргүзүлөт.
жогоруга
Кодировка
Азыркы учурда Windows жана Linux операциондук системалары колдогон
бир гана UNICODE стандартту кодировкасы кыргыз тилинин бардык
символдорун камтыйт
[http://www.unicode.org].
Бул кодировкада кыргыз тилинин өзгөчө символдору
кириллица символдорунун тобуна киргизилген. Алар төмөнкү
таблицада келтирилген:
| Символдун аты |
| 16-лык Код |
| 10-дук Код |
| Символ |
|
| Cyrillic Capital Letter En with Descender |
| 04A2 |
| 1186 |
| Ң |
|
| Cyrillic Small Letter En with Descender |
| 04A3 |
| 1187 |
| ң |
|
| Cyrillic Capital Letter Straight U |
| 04AE |
| 1198 |
| Ү |
|
| Cyrillic Small Letter Straight U |
| 04AF |
| 1199 |
| ү |
|
| Cyrillic Capital Letter Barred O |
| 04E8 |
| 1256 |
| Ө |
|
| Cyrillic Small Letter Barred O |
| 04E9 |
| 1257 |
| ө |
|
жогоруга
Шрифттер
True Type шрифтти Windows жана Linux операциондук системалары
колдогон эң кеңири таралган жана сыпатту шрифт болуп
эсептелинет. 2.82 версиясынан баштап ал шрифт кыргыз тилинин
символдорун камтый баштаган. Бул шрифттер Windows операциондук
системаларына Windows XP версиясынан баштап киргизилген. Андан
мурун чыгарылган версияларына бул шрифттерди өзүнчө
бөлөк орнотуу керек. Азыркы убакта Microsoft бул
шрифттерди өзүнүн сайтынын
[http://www.microsoft.com/truetype/fontpack/] көчүрүүгө
тыюу салган. Ошондуктан эң кеңири белгилүү
болгон шрифттерге ссылкалар келтирилген:
жогоруга
Жазууну камсыз кылуу
Бул мүмкүнчүлүк клавиатуранын кыргызча которулушун камтыган Windows XP -ден баштап
пайда болду. Клавиатуранын бул которулушу кириллицага окшош жана клавишалардын үч жаңы айкалышы
менен толукталган:
Ctrl+Alt+У - Cyrillic Letter Straight U тамгасын жазуу үчүн.
Ctrl+Alt+Н - Cyrillic Letter En with Descender тамгасын жазуу үчүн.
Ctrl+Alt+У - Cyrillic Letter Barred O тамгасын жазуу үчүн.
WordPad жана Microsoft Word программалары кыргыз тилин толук колдонууну камсыз кыла алышпайт.
Аларда Straight U тамгасынын ордуна Euro белгиси жазылат. Ошондуктан, клавиатурадан жазуу да,
On-Screen Keyboard менен жазуу да кыргызча тексттерди толук жазуунун мүмкүнчүлүгүн
бере албайт. Азыркы учурда бул символдорду жазуу Notepad редакторунун же Character Map утилитасын колдонуу
аркылуу мүмкүн. Бул проблема жөнүндө автор Windows XP-ни колдоо кызматына билдирген:
[http://www.microsoft.com/windowsxp/expertzone/newsgroups/reader.mspx?dg=microsoft.public.windowsxp.
accessibility&tid=686832f8-21b3-4a1e-a29d-7d64cddc43b3&p=1&shell=/windowsxp/expertzone/newsgroups/configuration.xml];
жогоруга
Программалык камсыздоо
Windows XP-нин стандартына киргизилген Notepad жана WordPad программалары кыргыз тексттери менен
иштөөнү
камсыз кылышат. Системалык Lucida Console шрифтти кыргыз тилинин символдорун камтыгандыктан, Notepad кыргыз
тексттери менен иштөө мүмкүнчүлүгүн кошумча
өзгөртүүсүз камсыз кыла алат.
Жыйынтык
Жыйынтыктап айтканда, азыркы учурда кыргыз тексттери менен иштөө үчүн
эң жөнөкөй жолду Windows XP операциондук системасы камсыз кылат.
Бирок, анда да, текст редакторлорунда каталыктардын болушунан, кыргызча тексттерди жазуу
кыйынчылыктарды жаратат.
Колдонулган адабият
1. "Тенденции на рынке операционных
систем в мире и в России" Александр Прохоров,
Компьютер Пресс 9'2001
[http://www.compress.ru/article.asp?id=2483].
жогоруга
|
|